Դեպրեսիա

Ինչպես է դա դրսևորվում

Դեպրեսիան դրսևորվում է տարբեր կերպ։ Ախտորոշման համար կարևոր է ախտանիշների համակցությունը, դրանց տևողությունը և այն, թե որքանով են դրանք խոչընդոտում սովորական կյանքին։

• Տրամադրություն — ընկճվածություն, դատարկության զգացում կամ դյուրագրգռություն։ Երբեմն մարդը ցայտուն տխրություն չի զգում, բայց նկատում է, որ էմոցիոնալ առումով գրեթե ոչնչի չի արձագանքում։
• Հետաքրքրության և հաճույքի կորուստ — աշխատանքը, հաղորդակցումը, հոբիները, ուտելիքը կամ մերձավորությունը դադարում են բերել նախկին էմոցիաները. կարող է նվազել սեռական ցանկությունը։
• Ուժերի անկում — սովորական գործերը պահանջում են ավելի շատ ջանք, դժվարանում է աշխատել և հաղթահարել առօրյա խնդիրները։
• Քուն և ախորժակ — անքնություն կամ, ընդհակառակը, սովորականից ավելի շատ քնելու պահանջ. ախորժակը և քաշը կարող են նվազել կամ ավելանալ։
• Մտածողություն և կենտրոնացում — դժվարանում է կենտրոնանալ, կարդալ, որոշումներ կայացնել և մտապահել տեղեկությունը։
• Ինքնագնահատական — ուժեղանում է ինքնաքննադատությունը, առաջանում է սեփական անբավարարության կամ անհիմն մեղքի զգացում։
• Մահի մասին մտքեր — կարող են առաջանալ մահի մասին մտքեր, ապրելու չկամություն կամ ինքնավնասման մտքեր։ Դրանց ուժգնությունը տարբեր է լինում, և նման ախտանիշները կարևոր է քննարկել բժշկի հետ։

Ինչի կարող է նման լինել դեպրեսիան

Տրամադրության անկումը, հոգնածությունը, քնի խանգարումները և կենտրոնացման դժվարությունները հանդիպում են նաև այլ հոգեկան և սոմատիկ վիճակների ժամանակ։ Հենց դրա համար բժիշկը ընդունելության ընթացքում վերլուծում է ողջ պատկերը՝ երբ են առաջացել ախտանիշները, ինչպես են փոփոխվել ժամանակի ընթացքում և ինչն է դրանցից առաջ եղել։

• Տագնապային խանգարումները հաճախ ուղեկցվում են տրամադրության անկումով, արագ հոգնածությամբ, քնի ու կենտրոնացման խանգարումներով, և ոչ հազվադեպ զուգակցվում են դեպրեսիայի հետ։
• Երկբևեռ խանգարումը կարող է սկսվել դեպրեսիվ դրվագով։ Այդ իսկ պատճառով բժշկի համար կարևոր է իմանալ, եղե՞լ են արդյոք նախկինում անսովոր բարձրացած տրամադրության, ակտիվության մեծացման և քնի պահանջի նվազման ժամանակահատվածներ։
• Սթրեսի կամ կորստի նկատմամբ ռեակցիան կարող է ուղեկցվել դեպրեսիային նմանվող ախտանիշներով։ Կարևոր են դրանց առաջացման հանգամանքները, տևողությունը և վիճակի փոփոխման դինամիկան։
• Քնի խանգարումները ինքնուրույն կարող են հանգեցնել ուժերի անկման, դյուրագրգռության և կենտրոնացման դժվարությունների։
• Սոմատիկ վիճակները և դեղամիջոցների ազդեցությունը նույնպես կարող են ազդել տրամադրության և ինքնազգացողության վրա։ Անհրաժեշտության դեպքում բժիշկը խորհուրդ է տալիս լրացուցիչ հետազոտություններ։

Բուժման մեթոդներ

Դեպրեսիայի բուժումը կախված է վիճակի ծանրությունից, ընթացքի առանձնահատկություններից, ուղեկցող հիվանդություններից և նախորդ բուժման փորձից։ Կլինիկական իրավիճակից կախված այն կարող է ընդգրկել դեղորայքային թերապիա, հոգեթերապիա կամ դրանց համակցում։

Դեղորայքային թերապիա։ Միջին և ծանր դեպրեսիայի դեպքում բժիշկը կարող է խորհուրդ տալ հակադեպրեսանտներ։ Դեղամիջոցը ընտրվում է անհատապես՝ հաշվի առնելով ախտանիշները, ուղեկցող վիճակները, մյուս ընդունվող դեղամիջոցները և բուժման հանդուրժողականությունը։ Հակադեպրեսանտների ազդեցությունը զարգանում է աստիճանաբար, այդ իսկ պատճառով բուժման սկզբում բժիշկը հետևում է վիճակի դինամիկային և անհրաժեշտության դեպքում ուղղում է թերապիան։ Բարելավումից հետո դեղամիջոցի ընդունումը սովորաբար շարունակվում է որոշ ժամանակ՝ կրկնվող դրվագի ռիսկը նվազեցնելու համար։ Բուժման տևողությունը և չեղարկման սխեման որոշվում են անհատապես։

Հոգեթերապիա։ Դեպրեսիայի ժամանակ կիրառվում են ապացուցված արդյունավետությամբ մեթոդներ, այդ թվում՝ ճանաչողական-վարքագծային թերապիա (ՃՎԹ / CBT), ընդունման և պատասխանատվության թերապիա (ACT), սխեմա-թերապիա։ Մեթոդի ընտրությունը կախված է վիճակի առանձնահատկություններից և թերապիայի նպատակներից։